به گزارش روابط عمومی مؤسسه پژوهشی دانشوران، نشست علمی و صمیمانه حضرت آیتالله شهیدی (مدظلهالعالی) با اساتید و طلاب مرکز تخصصی دارالفقه و پژوهشگران مؤسسه پژوهشی دانشوران، در تاریخ ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شد. ایشان در این دیدار با استناد به احادیث معصومین (علیهمالسلام)، بر ضرورت همراهی «علم» با «حلم و وقار» در حوزههای علمیه تأکید کردند. معظمله با بازخوانی سیره بزرگانی همچون آیات عظام تبریزی، خویی و امام خمینی (رحمهم الله)، الگوهایی از تواضع متقابل میان استاد و شاگرد را ترسیم کرده و بر پرهیز از روحیه استبداد علمی سفارش نمودند. آیتالله شهیدی ضمن بیان خاطراتی از مباحثات دقیق فقهی در حوزه نجف، بر اهمیت بهرهمندی از فرصت جوانی و تلاش مستمر برای دستیابی به عمق معارف دینی تأکید ورزیده و خاطرنشان کردند: «آنچه بیش از دانشِ صِرف بر جامعه تأثیر میگذارد، معنویت و منش اخلاقی عالمان است که موجب جلب اعتماد مردم میشود.» ایشان در پایان، نقش تواضع علمی را در رشد استعدادهای شاگردان و حفظ پویایی محیطهای آموزشی مذهبی کلیدی دانستند. در ادامه دانلود صوت و گزارش سخنان ایشان از نظر مخاطبان میگذرد:
دانلود صوت
پیوند ناگسستنی علم با حلم و وقار
آیتالله شهیدی با استناد به روایتی از امام صادق علیهالسلام، تحصیل علم را مشروط به آراستگی به حلم و وقار دانستند. ایشان توضیح دادند که عالم باید در مواجهه با پرسشهای مردم و برخوردهای احتمالی ناشی از ناآگاهی، صبوری پیشه کند. همچنین وقار و سنگینی رفتار را عاملی
تعیینکننده در نفوذ کلام و تأثیرگذاری اجتماعی روحانیت برشمردند. در همین راستا، ایشان از سیره امام خمینی (ره) یاد کردند که در عین تواضع فوقالعاده، رفتاری بسیار موقر داشتند که هیبت علمی و معنوی ایشان را دوچندان میکرد.
تأکید بر تواضع متقابل استاد و شاگرد
ایشان ضمن نکوهش پافشاری بیهوده در مباحثات علمی؛ حتی پس از روشن شدن حقیقت، تأکید کردند تواضع باید دوجانبه باشد؛ هم استاد در برابر شاگرد و هم شاگرد در برابر استاد. به باور ایشان، اگر عالمی رفتاری متکبرانه داشته باشد، حتی سخنان حق او نیز اثر خود را از دست میدهد. ایشان به نقل از آیتالله سیستانی خاطرنشان کردند که تدین و ایمان مردم در بسیاری از مناطق، بیش از آنکه حاصل براهین کلامی باشد، نتیجه اعتماد به سیره عملی عالمان، دنیاگریزی و مردمداری آنهاست.
جلوههای تواضع در سیره مراجع معظم تقلید
آیتالله شهیدی برای ملموس کردن مفهوم تواضع علمی، به ذکر وقایع تاریخی پرداختند. ایشان از هجرت آیتالله تبریزی به نجف یاد کردند که با وجود استادی در حوزه قم، برای کسب فیض بیشتر به محضر آیتالله خویی شتافتند. در یک نمونه درخشان، نقل شد که آیتالله خویی پس از شنیدن یک اشکال علمی دقیق از سوی شاگردش، رسماً به تغییر نظر خود اعتراف کرد. همچنین به رفتار امام خمینی (ره) اشاره شد که در جلسه درس عمومی، وقتی با ایراد صحیح یک طلبه مواجه شدند، با فروتنی تمام حق را به او دادند و حتی برای تبیین بیشتر اشکال او از وی اجازه گرفتند.
دقتهای فقهی و حقوقی در کلام استاد
در خلال مباحث اخلاقی، آیتالله شهیدی به بررسی برخی ظرائف فقهی نیز پرداختند. ایشان به تفاوت میان ضرر در وضو و روزه اشاره کرده و توضیح دادند که در روزه، هرگونه ضرری موجب بطلان است، اما در وضو، تا زمانی که ضرر به حد حرام و خطر جانی نرسد، وضو صحیح خواهد بود زیرا قاعده «لاضرر» تنها وجوب را برمیدارد نه مشروعیت و ثواب عمل را. همچنین در بحث ارث و وصیت، تفاوت میان «دین» و «وصیت» را تشریح کردند؛ به این معنا که دین به صورت «کلی در معین» بر عهده ترکه است و با تلف شدن بخشی از مال کم نمیشود، اما وصیت (به ویژه وصیت به ثلث) تابع اشاعه است و کم و زیاد شدن اموال بر آن اثر میگذارد.
درس بزرگ تاریخ؛ از سید حسین کوهکمری تا شیخ انصاری
ایشان داستان تکاندهنده سید حسین کوهکمری را الگویی کامل برای طلاب دانستند. کوهکمری که خود استادی نامدار بود، پس از آنکه به صورت اتفاقی با قدرت علمی خیرهکننده شیخ انصاری (که در آن زمان گمنام بود) آشنا شد، بدون کمترین درنگ، کرسی درس خود را تعطیل کرد و به همراه تمامی شاگردانش در درس شیخ شرکت نمود. آیتالله شهیدی تأکید کردند که همین اخلاصها و گذشتهاست که حافظ ایمان جامعه در طول تاریخ بوده است.
رهنمودهایی برای نسل جوان حوزه
در پایان، آیتالله شهیدی دو آسیب بزرگ «غرور» و «یأس» را مانع رشد طلاب دانستند. ایشان از جوانان خواستند که قدر دوران پربرکت جوانی را بدانند و با جدیت و نظم به تحصیل بپردازند. ایشان با یادآوری تلاشهای خستگیناپذیر نوابغی چون شهید صدر که در مدتی کوتاه آثار ماندگاری خلق کردند، طلاب را به بهرهگیری حداکثری از محضر اساتید و پرسشگری مستمر تشویق نمودند. این نشست با دعا برای سرافرازی ملت ایران، پیروزی در برابر دشمنان و طلب رحمت الهی برای گذشتگان به پایان رسید.
